Fiziksel İnaktivite ve Vücut Sistemleri

 

Fiziksel İnaktivite ve Vücut Sistemleri

Fiziksel İnaktivite ve Vücut
Sistemleri
Murat ŞAHİN

Bize ne oldu?
Bundan yüz binlerce yıl önce atalarımız yiyecek bulabilmek
ve hayatlarını sürdürebilmek için daima yürümek, avlanmak
ve hayatını devam ettirmek zorundaydı. Bunun içinde her
zaman hareket halinde ve dolayısıyla bir fiziksel aktivite
yapmak durumundaydılar. İnsanoğlu on binlerce yıl süren
evrimleşme içerisinde, her dönem hayatını sürdürebilmek
için gerekli olan değişimlere uyum sağladı.
Son olarak da ” Endüstri Devrimi”yle birlikte
SEDANTER(Haraketsiz) YAŞAM TARZI’ na geçti. Genlerimiz
hareketli bir yaşam tarzına programlıyken günümüz modern
toplumunda alışkın olmadığı inaktif (hareketsiz) bir yaşamın
parçası oldu.
 Yapılan araştırmalara göre Fiziksel İnaktivite dünya
genelinde ölüme neden olan risk faktörleri arasında 4.
Sırada yer almakta!
 Sağlıklı bir yaşam için Dünya Sağlık Örgütü’nün (WHO)
günde en az 10’000 adım olarak belirttiği önerisine
ulaşabilmek için bir pedometre edinin.
 Fiziksel aktivite
İskelet kaslarının yarattığı bedensel hareketler sonucu ,
enerji tüketimi.
 Fiziksel uygunluk
Dayanıklılık,elastikiyet ve güç isteyen sporlarda bir
kişinin fiziki bakımdan başarı ölçümüdür .
 Devamlı fiziksel aktivite
Belli bir düzen içinde ve devamlı olarak yapılan bir
fiziksel aktivite örneğidir.
CDC,1997
FİZİKSEL AKTİVİTELERİN
FAYDALARI NELERDİR?
– Sağlıklı Kalmak
 Düzenli fiziksel aktivite; kalp hastalıkları, obezite, yüksek
tansiyon, diyabet, kemik erimesi (osteoporoz), kolon
kanseri riskini azaltır .
– Zinde Kalmak, İyi Hissetmek
 Fiziksel aktivite, daha enerjik hissetmenizi, daha canlı,
hareketli ve huzurlu olmanızı sağlar .
– Yaşam Kalitesini Artırmak
 Fiziksel aktiviteyi günlük yaşantınızın bir parçası haline
getirerek yaşam kalitenizi artırabilirsiniz.
– Dayanıklılık, Esneklik, Denge ve Kuvveti Artırmak
 Düzenli fiziksel aktivite; kuvvet, dayanıklılık, denge ve
esnekliğin gelişmesine yardımcı olur.
Fiziksel İnaktivite, Sessiz Bir
Epidemi midir?
 Prof. Dr. Demirel, “Bugün Avrupa’da yılda altı yüz bin
ölümden fiziksel inaktivite sorumlu. Bu noktadan
hareketle inaktivite; Türkiye gibi gelişmekte olan bir ülke
için beraberinde çok ciddi ekonomik ve sağlık sorunlarını
getirecek bir problem. 150 yıl önce günde 30 bin
adımdan çok daha fazlasını atarken son sanayi
devriminin olduğu yıllarda 15 bin adıma gerileyerek 3 bin
adıma bile zor ulaşır hale geldi. OESD raporlarına göre
dünyada 2050 yılında yaşlı nüfusu en hızlı artacak olan
iki ülkeden birisi Türkiye.
 13.5 milyon kişi koroner kalp hastalıklarıyla
mücadele etmektedir.
 Bir yılda 1.5 milyon kişi kardiyak ataktan acı
çekiyorlar.
 Her yıl 250,000 kişi hip kırılmasindan acı
çekiyorlar.
 60 milyon kişiden fazla insanın(nüfusun üçte biri)
kilo fazlalığı vardır.
 50 milyon kişi hipertansiyon hastalığına sahiptir.
(WHO, 2003)
Fiziksel İnaktiviteye bağlı olan hastalık
ve yetersizliğin baş sebepleri
1. Coronary Kalp Hastalığı (CHD)
2. Stroke
3. Obesity
4. Tip II Diabeti
5. Yüksek tansiyon
6. Colorectal kanseri
7. Stress ve anksiyete
8. Osteo-arthritis
9. Osteoporosis
10.Bel ağrısı
Fiziksel aktivitenin sağlık
üzerine etkileri?
 İdeal kiloyu korumada yardımcı olur.
 Depresyon ve stresi azaltır.
 Kemiklerin, kasların ve eklemlerin sağlıklı, güçlü
olmasını sağlar.
 Kolon Kanseri tehlikesini azaltır.
 Primer hipertansiyonlu hastalarda tansiyonun
kontrolüne yardımcı olur.
 Kalp ve diğer kaslarda yeni kan damarlarının
oluşumuna sebep olur.
 Kalp kanını temin eden atardamarları genişletir.
Fiziksel Aktivite ve
Kardiyovasküler Hastalığı
Gerçek
Sedantel yaşam tarzı Kardiyovasküler Hastalıklar için önemli
bir risk faktörüdür. Amerika Kalp Cemiyeti raporuna
dayanarak.
Spor Tansiyon Düzeyini Azaltir
Yüksek Kan T ansiyonu (140/90 üzeri) Kalp Atakları ve
Strok’un esas sebebi dir .
Spor Atheroscleros’u Önler (Tıkanmış Arterler)
Spor , atardamarları tıkanmasına, Kalp Hastalıklarına, Kalp
Krizi ve Strokua sebep olan kolesterol plaklarını azaltır
WHO 2002
Fiziksel Aktivite ve Kanser
Spor ; şişmanlık, bir kaç kanser
tiplerinin önemli tehlike
faktörlerinin önlemesinde
yardımcı olur.
Spor ; immün fonksiyonunu
artırır.
Spor ; antioksidan enzimlerinin
aktivitesini artırarak , serbest
radikallerin hücreye zarar
vermesini önler.
WHO 2002
Fiziksel Aktivite ve Diabet
Insüline karşı hassasiyeti artırır.
Kan glukozunu kontrol eder.
Kiloyu kontrol edip, vücut yağını azaltır.
Kardiyovasküler Hastalığının tehlikesini azaltır.
WHO 2002
Fiziksel Aktivite ve Depresyon
Spor depresyonu önleyebiliyor.Son araştırmalara göre
Spor (etkisinin daha yavaş başlanmasına rağmen)
depresyon tedavisindeki ilaçlar kadar etkilidir.
 Spor sağlık problemlerini azaltıp,kendimizi daha
iyi hissetmemizi sağlar.
 Spor daha iyi uyumaya yardımcı olur.
 Spor kiloyu kontrol edip, kendi kendimize olan
saygınlığımızı artırır.
WHO 2002
Fiziksel Aktivite ve Beyniniz
 Kısa süreli faydaları:
 Uyanıklılığı artırır(epinephrine ve norepinephrine
sekresyon artması ile olabilir).
 Hafızayı güçlendirir.
 Beyne ait olan fonksiyonları iyileştirir .
 Yaratıcılığı artırır .
 Uzun süreli faydaları:
 Spor yaşlanmayla ilgili olan beyin fonksiyonunu
azalmasını önler ve kısa süreli hafızanın kaybolmasını
yavaşlatır hatta tersine bile çevirir .
Genel cerrahi raporu, fiziksel faaliyet ve
Sağlık, 1996
 Fiziksel inaktivite nedeniyle fizyolojide oluşan multipl
değişiklikler dekondüsyon (kondüsyonsuzluk) olarak
tanımlanır.
Dekondüsyonun etkileri
 • Azalmış maksimum oksijen up-take
 • Submaksimal çalışma boyunca erken yorulma
 • Maksimum kalp hızında azalma
 • Kardiak outputda azalma
 • Maksimal aerobik kapasitede (VO2max) azalma
 • Vital kapasitede azalma
 • Kas gücünde azalma
 • Reaksiyon zaman›nda, balansta ve fleksibilitede azalma
Fiziksel aktivite ve ateroskleroz
 Fiziksel olarak aktif insanların plazma trigliserit ve LDL
konsantrasyonları daha düşüktür . Bu kan lipit
konsantrasyonu arterosklerozdan korunmada bira
vantajdır .
 Düzenli egzersiz ile HDL/LDL oran› artar ve trigliserit
düzeyi düfşer .
 Kolesterolü düşürmek içinse en az 3 ay düzenli egzersiz
yapılmalıdır .
Fiziksel aktivite ve hipertansiyon
 Yükselmifl kan basıncı kardiovasküler ve serebrovasküler
hastal›klar içinönemli bir risk faktörüdür. Pek çok
araştırmada egzersiz eğitiminin hem hipertansiyonlu
hem de normal insanlarda kan basıncını düşürdüğü
gösterilmiştir.
 Egzersiz eğitiminin kan basıncını düşürme etkisi ile
birlikte istirahat sem-patik sinir aktivitesinde bariz
azalma da gözlenmiştir .
 Sağlıklı kifşilerde kısa süreli egzersizle sistolik kan
basıncında artma olurken diastolik basınçta büyük bir
değifliklik olmaz. Uzun süreli egzersizde sistolik kan
basıncı başlangıçta artarken zamanla azalır.
Fiziksel aktivite ve Fiziksel İnaktivite ve Vücut Sistemleri
Düzenli egzersiz uzun yıllardır obesite tedavisinde
yeralmaktadır . Egzersiz çalışmalarınn başlangcnda vücut
ağırlığınnda önemli bir azalma meydana gelmez. Çünkü yağ
dokusu azalırken başta kas kitlesi olmak üzere yağsız vücut
kitlesi artar. Egzersiz programı 3 ayı geçince yağsız vücut
kitlesi artış azalır ve vücut ağırlığındaki azalma vücut
yanındaki gerçek değişmeyi yansıtmaya başlar .
Fiziksel aktivite ve tip 2 diabet
Egzersiz tip 2 diabetikler için kilo kaybı, diet ve oral
antidiabetikler veya insülinle birlikte bir tedavi yöntemidir.
Orta dereceli diabetiklerde ve ileri yaştaki diabetli
bireylerde düzenli fiziksel aktivite metabolizmayı düzenler
ve bazı vakalarda ilaçlarla yapılankontrolü kolaylaştırır .
Aktif yaflama biçimi olan insanlardaki glikoz tolerans
bozukluğu ve tip 2 diabet gelişme riskinin düşük olduğu
gösterilmiştir .
Fiziksel aktivite ve muskuloskletal
sistem
Kas gücü orta yaşlara kadar nispeten korunur. Fakat 60-90
yaşları arasında bu gücün %20-30’u kaybedilir. Fiziksel
inaktivite söz konusuysa bu güçkaybı özellikle alt
ekstremitede olmak üzere daha ciddi yaşanır . Ayrıca anti
gravite kaslarında kas tonusu azal›r . Yaşa bağlı olarak kas
fibrillerinin sayısı daazal›r ve atrofiye olurlar. Buna bir de
kollagen liflerin dizilişindeki değiflmelerin neden olduğu
fleksibilitede azalma eklenir. Fleksibilite kaybı anormal
postüre, yürüme paterninde değiflikliklere ve kas gücünü
arttırmada zoruklara neden olur.
KONU İLE İLGİLİ MAKALELER
Kas iskelet sistemi rahatsızlıklarıyla fiziksel inaktivite
ilişkili midir?
Çalışmaya 20-65 yaş arası 125 (74 kadın, 51 erkek) birey
katılmış. Kas iskelet sistemi rahatsızlıklarını sorgulamak
amacıyla “Genişletilmiş Nordic Kas İskelet Sistemi Anketi”,
fiziksel aktivite düzeyini belirlemek amacıyla, Uluslararası
Fiziksel Aktivite Anketi Kısa Formu kullanılmış.
Sonuçlarıda kas iskelet sistemi ağrılarının en sık omurgada
(bel, sırt, boyun) görüldüğünü göstermiştir. Fiziksel aktivite
düzeyine göre kas iskelet sistemi rahatsızlıklarının varlığı
karşılaştırıldığında, sadece diz ağrısı ile fiziksel aktivite
düzeyi arasında ilişki bulunmuştur. Çalışmamızda diz ağrısı
olanlarda fiziksel aktivite düzeyinin yüksek olması, fiziksel
olarak aktif olanların inaktif olanlara göre spora bağlı
yaralanmaya daha eğilimli olmaları ve diz ekleminin
anatomik özelliği ile açıklanabilir . (Uztunçay S,2013)
Physical Inactivity Is Correlated with Levels of
Quantitative C-reactive Protein in Serum, Independent
of Obesity: Results of the National Surveillance of Risk
Factors of Non-communicable Diseases in Iran
J HEALTH POPUL NUTR 2012 Mar;30(1):66-72
Bilindiği gibi C-Reaktif Protein, kalp hastalıkları, inme, RA gibi
hastalıklar ile ilişkili olup mortaliteye etki etmektedir. Yapılan
çalışmalarda fiziksel aktivitenin, C- Reaktif Proteini optimum
seviyede tuttuğu var kalp hastalıklarını önlediği tespit
edilmiştir. 3001 iranlı adult üzerinde yapılan araştırmada CRP
konsantrasyonu ile Fiziksel inaktivite arasında ilişki olduğu
görülmüştür. CPR ve TPA arasındaki korelasyon (r=-0.103,
p=0.021 in men and r=-0.114, p=0.017 in women) net olarak
görülmüştür. (Esteghamati A, 2012)
Kardiyovasküler hastalıkların önlenmesi ve
kontrolünde fiziksel aktivitenin önemi
Türk Kardiyol Dern Kardiyovasküler Hemşirelik Dergisi-Turk
Soc Cardiol Turkish Journal of Cardiovascular Nursing
Fiziksel inaktivitenin KVH riskini arttırdığı, fiziksel olarak
aktif olmanın ise; kan basıncını, kolesterol düzeyini
düşürme, kilo kontrolünü sağlama ve diyabetes
mellitus’un kontrol altına alınmasını sağlama gibi
etkileriyle KVH riskini önemli düzeyde azalttığı birçok
literatürde vurgulanmaktadır .
Fiziksel inaktivitenin KVH riskini arttırdığı, fiziksel olarak
aktif olmanın ise; kan basıncı, kolesterol düzeyini
düşürme, kilo kontrolünü sağlama ve DM’nin kontrol
altına alınmasını sağlama gibi etkileriyle KVH riskini önemli
düzeyde azalttığı birçok literatürde vurgulanmaktadır .
(Yeşil P, 2012)
Kardiyakrehabilitasyon ve fiziksel aktivitenin olumlu etkileri
kapsamında literatürde konu ile ilgili yapılan diğer
çalışmalarda da fiziksel aktivitenin KVH risk faktörleri
önlenmesi ve kontrolünde önemli bir etken olduğu,
hemşirelerin ise primer ve sekonder korunma kapsamında
bireyleri yönlendirmede aktif olarak yer aldığı
belirtilmektedir. (Yeşil P, 2012)
Düzenli fiziksel aktivite ile kilo azalmakta, LDL kolesterol ve
trigliserid düzeyleri düşmekte, HDL kolesterol düzeyleri
yükselmekte, insüline duyarlılık artmakta, kan basıncı
düşmekte, endotele bağlı vazodilatasyon ve fibrinolitik
aktivite artmaktadır . (Yeşil P, 2012)
Leisure-time physical inactivity and risk of
myocardial infarction and all-cause mortality: A
case–control study
International Journal of Cardiology 177 (2014) 599–600
80 yaşın altında 734’er katılımcının bulunduğu iki grup MI
ve control grubu olarak sınıflandırılmış. Düşük ve yüksek
fiziksel aktivite düzeyine göre sınıflandırılmıştır.
(Calais F, 2014)

Bu çalışma, fiziksel inaktivitenin MI’ü tetiklediği ve
mortalitede önemli rol oynadığını göstermiştir.
(Calais F, 2014)
Psychological distress is independently associated
with physical inactivity in Israeli adults
Preventive Medicine 50 (2010) 118–122
Emosyonel problemlerin, fiziksel inaktivite ile pozitif
korelasyona sahip olduğu hipotezini destekleyen bir çalışma
yapılmışıtır .
Mental Health Scale ve SF -32 ile yapılan ölçümler arasında
korelasyon yakalanmıştır.
Emosyonel problem yaşayan kişilerde yapılan fiziksel
aktivite artışının bu tür problemleri azalttığı görülmüştür.
(Muhsen K, 2010)
Benim Görüşüm
 Yaptığım araştırmalar genel olarak fiziksel inaktivitenin,
kalp- damar hastalıkları, şeker, kas ve iskelet sistemi,
mental durum ile ilişkilendirilmektedir. Fiziksel inaktivite
genel olarak yukarıda saydığım sistemlerin işleyişi ile
doğrudan ilişkili olup olumsuz etkilemektedir. Özellikle
saydığım sistemlerde meydana gelen rahatsızlıklarda
fiziksel inaktivitenin etkisi büyük iken, rahatsızlık ortaya
çıktıktan sonra da tedavisinde fiziksel aktivitenin önemli
bir yeri olduğu göze çarpmaktadır.
KAYNAKÇA
 Calais F, Leisure-time physical inactivity and risk of
myocardial infarction and all-cause mortality: A case–
control study , International Journal of Cardiology 177
(2014) 599–600
 Esteghamati A, Physical Inactivity Is Correlated with
Levels of Quantitative C-reactive Protein in Serum,
Independent of Obesity: Results of the National
Surveillance of Risk Factors of Non-communicable
Diseases in Iran, Health Populer , 2012 Mar;30(1):66-72
 Muhsen K, Psychological distress is independently
associated with physical inactivity in Israeli adults,
Preventive Medicine 50 (2010) 118–122
 Uztuncay S, Is physical inactivity associated with
musculoskeletal disorders?, AĞRI 2013;25(4):147-155
 Yeşil P, The importance of physical activity in the
prevention and control of cardiovascular diseases, Türk
Kardiyol Dern Kardiyovasküler Hemşirelik Dergisi- Turk
Soc Cardiol Turkish Journal of Cardiovascular Nursing,
2012
 http://www.literaturaktuel.com/fiziksel-inaktivite-sessizbir-epidemidir/
 http://www.ctf.edu.tr/stek/pdfs/09/0913sb.pdf

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir