OLGU ÇALIŞMASI: GEÇ YETİŞKİN DÖNEMDEKİ BİR HEMİPLEJİ VAKSININ BRUNNSTROM YÖNTEMİ İLE REHABİLİTASYONU

1
MURAT ŞAHİN
110162002
Fizyoterapi ve Rehabilitasyon
2014
2
OLGU ÇALIŞMASI: GEÇ YETİŞKİN DÖNEMDEKİ
BİR HEMİPLEJİ VAKSININ BRUNNSTROM
YÖNTEMİ İLE REHABİLİTASYONU
MURAT ŞAHİN
110162002
SÜPERVİZÖR: PROF.DR. FZT. FERDA DOKUZTUĞ
ÜÇSULAR
3
PTR406 FİNAL PROJESİ
DEKLERASYON
Bu çalışmanın içindeki bilgiler, düşünceler ve kullanılan materyaller bana aittir. Kullanılan
kaynaklar çalışmamda açıkça belirtilmiştir. Çalışmamın başka bir kopyası yoktur.
Çalışmamın sadece bana ait olduğunu beyan ederim.
4
TEŞEKKÜR
Projemin ortaya çıkmasında ve gelişmesinde beni düşünceleri ve engin bilgileriyle
destekleyen süpervizörüm ve değerli hocam sayın Prof. Dr. Fzt. Ferda Dokuztuğ Üçsular’a
saygı ve teşekkürlerimi sunarım.
Yardımlarını benden esirgemeyen ve projeme en büyük katkıyı sağlayan Fzt. Mergül
İDRİSOĞLU , Fzt. Vedat YAKIT ve Dr. Aytekin AKKAN’a sonsuz teşekkür ederim.
Ayrıca 4 yıllık eğitim ve öğretim hayatım boyunca bilgilerini paylaşmaktan esirgemeyen
ve her anlamda eğitim hayatımda bana destek olan sevgili fizyoterapi ve rehabilitasyon
bölüm hocalarıma en içten teşekkürlerimi sunarım.
5
İÇİNDEKİLER
Sayfa no:
Deklerasyon…………………………………………………………………………………………………….3
Teşekkür…………………………………………………………………………………………………………4
Semboller/Kısaltmalar……………………………………………………………………………………..6
Özet……………………………………………………………………………………………………………….7
Abstract………………………………………………………………………………………………………….8
Giriş……………………………………………………………………………………………………………….10
Gereç ve Yöntem……………………………………………………………………………………………..22
Bulgular………………………………………………………………………………………………………….27
Tartışma………………………………………………………………………………………………………….30
Sonuç……………………………………………………………………………………………………………..34
Kaynaklar………………………………………………………………………………………………………..35
6
SEMBOLLER / KISALTMALAR LİSTESİ
FIM: Fonksiyonel Bağımsızlık Skalası
MAS: Modifiye Ashworth Skalası
FES: Fonsiyonel elektro stimülatör
ILC: Iterative Learning Control ( Tekrarlı mental pratikle kontrol)
7
OLGU ÇALIŞMASI: GEÇ YETİŞKİN DÖNEMDEKİ SOL
HEMİPLEJİ HASTASINA UYGULANAN BRUNNSTROM
YAKLAŞIMLI REHABİLİTASYON SÜRECİNİN BRUNNSTROM
EVRELERİNE GÖRE İNCELENMESİ
ÖZET
Amaç: Hemipleji vakalarında Brunnstrom tarafından belirlenmiş iyileşme evrelerinin ve
rehabilitasyona etki eden faktörlerin, bir hemipleji vakasının 1 aylık rehabilitasyon
sürecinde gözlemlenmesi ve değerlendirilmesi.
Gereç ve Yöntem: Modifiye Asworth Skalası (MAS), Fonksiyonel Bağımsızlık Skalası
(FİM), Brunnstrom Evreleme Sistemi, Duyu Testi için çeşitli şekillerde objeler (anahtar,
tarak, top, madeni para). Boş A4 kâğıt ve kalem. Üst ve Alt ekstremitelerin normal eklem
hareket açıklığını(fleksiyon, ekstansiyon, internal rotasyon, eksternal rotasyon, abduksiyon
ve adduksiyon ) ölçmek için gonyometrik ölçümler kullanılmıştır.
Bulgular: 01.07.2014 tarihinde yapılan ilk değerlendirmede Algılama ve kognitif
fonksiyonlar açısından bakıldığında; stereognosis değerlendirmesinde hastanın ayak
tabanında obje tanıma ve basınç hissi konusunda yanılgı yaşadığı görüldü. Pasif hareket
hissi ise alt ekstermitede daha başarılı olmak kaydı ile proksimal eklemlerde distale göre
daha başarılıydı. Vucüt imajı ve agnosi algısı başarılı. ( Çöp adam ve saat çizimi ).
Modifiye Ashworth Skalası ( Spastisite Değerlendirmesi) 1+ (2) Eklem hareket açıklığının
yarıdan azı boyunca, minimal direncin izlendiği hafif kas tonusu artışı mevcut. Pasif
Hareket Hissi, Parmak Tanıma iyi, Ayak tabanında Basınç duyusu bazen yanılıyor. Üst
ekstremitede brunnstrom’un üçüncü evresi ile başlamış olan hasta alt ekstremitede
dördüncü evredeyken rehabilitasyona başlanmıştır. 01.08.2014 tarihinde yapılan ikinci
değerlendirme de ise, stereognosisin değerlendirilmesinde, ayak tabanı basınç hissi ve
objenin oblik (çapraz) olup olmadığını anlayabildi. Pasif hareket hissi distal eklemlerde de
alt ve üst ekstremitede başarılı. Brunnstrom evreleme kriterlerine göre üst ekstremitede 4.
evrede olduğu, alt ekstremitede ise brunnstrom evreleme kriterlerine göre 5. Seviyede
olduğu tespit edildi.
8
Sonuç: Yapılan araştırma gözlem ve bulgulara göre inme sonrası üçüncü ayında olan
hastaya brunnstrom tedavi yöntemi, fonksiyonel elektro stimilator (FES)  ve iterative
learning control (İLC) yöntemi kullanılarak rehabilitasyon uygulanmış bir aylık gözlemden
sonra brunnstrom evreleme kriterlerine göre üst ve alt ekstremitede birer seviye gelişme
gözlenmiştir. Ayrıca pasif hareket hissi ve stereognosis ile ilgili yetersizliğin bir aylık
rehabilitasyon sonucunda giderildiği saptanmıştır. Fonksiyonel bağımsızlık skalasında
toplamda dokuz alanda birer seviye gelişerek dokuz puanlık gelişme göstermiştir. Postür,
yürüme ve denge düzelmiştir.
CASE STUDY:
ABSTRACT
Objective: In this study it is aimed to evaluate and observe the factors which affect
rehabilitation and the terms of healing phases, defined by Brunnstrom in Hemiplegia cases
during a hemiplegia case for a month
Method: Various objects in different shapes for (key, comb, ball and coins). Blank A4
sheets and pen for Modified Ashworth Scale (MAS), Functional Independency Scale
(FİM), Brunnstrom Criterias and Emotion Test. Goniometrical measurements were used to
measure normal range of joint motion of lower and upper extremities (flexion, extension,
internal rotation, external rotation, abduction and adduction)
Results: In first evaluation in 1st of July, 2014, when it was considered from the aspect of
perception and cognitive functions,  it was seen that patient experienced the mistake about
pressure feeling and defining abject of his feet surface in evaluation of stereognosis.
Passive motion recognition is more successful in lower extremity than upper extremity and
it is more successful in proximal joints rather than distal. Appearance of his body and
agnosia perception is successful. (Drawing a stick man and a clock) Modified Ashworth
Scale ( Evaluation of Spasticity) 1+ (2) as less than half of the range of  joint motion, little
increasing of muscle tonus is seen in minimal resistance.
Passive motion recognition and Feeling Fingers is good. Sometimes, he is in mistake in
pressure feeling of his feet surface. Patient started to have rehabilitation when he is in third
9
phase of Brunnstrom Criterias in upper extremity and he is in fourth phase in lower
extremity. In second evaluation, on 1st of August 2014, patient was able to understand the
feeling pressure of his feet surface and whether the object is oblique or not in stereognosis
evaluation. It was detected that passive motion recognition was successful in both upper
and lower extremities. He is in fourth phase in upper extremity and fifth in lower extremity
according to Brunnstrom Criterias.
Conclusion:
According to research, observation and symptoms, it is seen that patient who is in third
month after stroke, took a rehabilitation program by Brunnstrom treatment method,
functional electro simulator (FES) and iterative learning control (ILC). After one month
observation, according to Brunnstrım criterias, one level development in lower and upper
extremities is observed. Moreover, it is determined that the inability related to passive
recognition and stereognosis is recovered after one month rehabilitation. Patient made a
progress nine points by developing one level up in nine areas of functional independency
scale (FIC). Posture, walking and balance improved.
10
GİRİŞ
“Hemipleji, serebral dolaşımdaki patolojik değişiklikler sonucu gelişen ve vücudun bir
yarısında nöromuskuler fonksiyon bozukluklar ile karakterize vasküler bir sendromdur.
HP, iskemi veya hemoraj nedeniyle beyin dokusunda enfarktüse neden olan ve genellikle
ani başlayan (saniyeler, dakikalar veya birkaç gün) nörolojik bozukluklarla seyreden
SVO’ların en sık bulgusudur .”( Otman, Karaduman, 2010,16-64).
EPİDEMİYOLOJİ
Epidemiyolojisi; son 25 yılda risk faktörlerinin kontrol edilebilmesindeki artışa bağlı
olarak, SVO insidansın da azalma olsa da, hala ölüm nedenleri arasında 3. sıradadır.
(Otman, Karaduman, 2010, 16-64) SVO mortalite ve insidansı, yaşla birlikte artış
göstermektedir(bütün yaş gruplarında, bay ve bayanlarda eşit oranda görülür).
Hipertansiyon, hem iskemik, hem de hemorajik SVO için tedavi edilebilir bir risk
faktörüdür. Kardiak hastalıklar, özellikle koroner arter hastalığı risk faktörleri arasında
üçüncü sırayı almaktadır.(Otman, Karaduman, 2010 )Dünya Sağlık Örgütü de aynı şekilde
her yıl 15 milyon insanın inme geçirerek gelişmiş ülkelerdeki mortalitenin sebeplerinde
SVO’nun 3. sırada yer aldığını doğrulamaktadır. (Kuzgun, Özgen 2012, 18(3): 77-82)
ETYOLOJİ
İskemi ve Hemoraj kaynaklı olmak üzere ikiye ayrılır.
1)  İskemi
Tromboz- damar içinde bir kan pıhtısının oluşması ve böylece kan akışını engellemesi
durumuna verilen isimdir.
Emboli- kanla taşınan yabancı bir cismin damarı tıkaması durumudur
Rekürren Serebral İskemi
Progresif Serebral İskemi
11
2)  Hemoraj
• Serebral Hemoraj
• Subaraknoid Hemoraj (SAH) ( Otman, Karaduman, 2010,16-64).
RİSK FAKTÖRLERİ
• Yaş
• Transient İskemik Atak (TIA)-(geçici iskemik atak)
• Önceki SVO
• Hipertansiyon,
• Diabetus Mellitus
• Kardiak Anomaliler,
• Ateroskleroz
• Hiperlipidemi
• Sigara, kahve
• Östrojen içeren ilaçlar
• Herediter Faktörler
• Obezite
• Sedanter yaşam ( Otman, Karaduman, 2010,16-64).
ANATOMİ VE ETYOLOJİ
SVO hastalarda, klinik bulgular beynin anterior (karotit arter ve dalları, anterior  ve
orta serebral arter) ve posterior (vertebral, basiller ve posterior serebral arterler)
dolaşımını etkilemesine bağlı olarak farklıdır . ( Otman, Karaduman, 2010,16-64).
12
Anterior Dolaşımın Etkilenmesiyle Ortaya Çıkan Bulgular
  Hemiparezi
  Hemianestesi
  Monokuler Körlük
  Fasial Uyuşukluk
  Alt Fasial Zayıflık
  Afazi
  Baş ağrısı
  Dizartri
  Görme Alan Kaybı ( Otman, Karaduman, 2010,16-64).
Posterior Dolaşımın Etkilenmesiyle Ortaya Çıkan Bulgular
Beyin sapının nörolojik yapısı, hemisferlerdendaha farklı olduğu için, posterior
dolaşımdaki klinik tablo daha karmaşıktır.
  Beyin sapı tutulumunda, genellikle bilateral bulgular mevcuttur.
  Ataksi (beceriksizlik)
  Bilateral veya hemianestezi
  Vertigo
  Hemiparezi
  Dizartri
  Disfaji (yutma bozukluğu)
  Senkop ve Baş dönmesi
  Baş ağrısı
  Kulak çınlaması
  Diplopi(çift görme) ( Otman, Karaduman, 2010,16-64).
Vasküler Lezyonların Klinik bulguları
Orta Serebral Arter
Lezyon parietal lobdadır.
• Kontralateral hemipleji (üst ekstremitede belirgin)
13
• Hemianestezi
• Motor Afazi
• Agnozi (görsel, taktil uyaran duyu kaybı, cisimleri tanımada zorluk),
• Aleksi (Yazılanı okuyamama, anlayamama)
• Astereognozis (3 boyutlu cisimleri kavrayamama)
• Unilateral reddetme (neglect)
• Homonimus Hemianopsi (yarı görememe)
• Karşı taraf ekstremitelerde kaçınma reaksiyonu
• Ekstremite kinetik apraksisi (motor planlama yeteneksizliği)
Anterior Serebral Arter
Lezyon frontal lobdadır.
• Kontralateral hemipleji (alt ekstremitede belirgin)
• Kontralateral hipoestezi
• Üriner inkontinans
• Kontralateral kavrama ve emme refleksi
• Kendiliğinden olan motor tembellik ( Otman, Karaduman, 2010,16-64).
• Ekolalia (konuşma ve dil bozukluğu)-(başka birisi tarafından çıkarılan seslerin
yinelenmesidir)
• Amnesia (hafıza kaybı)
• Şuur bulanıklığı
• Mental konfüzyon
Posterior Serebral Arter (temporal lob, oksiputal lob, talamus etkilenir)
14
• Kontralateral hemipleji (genelde geçici)
• Hemianestezi
• Hemianopsia (lezyonun kontralateralinde, görme alanının yarısını göremez)
• Afazi
• Kontralateral ataksi veya postural tremor
• Hemiballismus (motor restlessness)-huzursuzluk, yerinde duramama ( Otman,
Karaduman, 2010,16-64).
SVO REHABİLİTASYON SÜRECİ
Akut Bakım
Hasta, klinik açısından stabilse, egzersiz programı, 48 saat içinde başlatılabilmektedir. Bu
anlamda hastaya, yatak içerisinde olduğu süreçte NEH, mobilizasyon aktiviteleri,
pozisyonlama gibi konvansiyonel teknikler uygulanır. ( Otman, Karaduman, 2010,16-64).
Örneğin yatak içi pozisyonlamada:
• Üst ekstremitede, sırt üstü ve ayakta iken, flask ise, kol adduksiyon ve
internalrotasyondadır. Bu sebepten ters pozisyon verilir ve el elevasyonda tutulur.
• Alt ekstremitede, fleksör sinerji dominant ise, kalça dış rotasyon, abd ve fleksiyondadır,
diz fleksiyona gitme eğilimindedir. Bunların tersi pozisyon verilir.
• Ayak düşüktür, altına ayak tahtası konulmazsa kontraktür olur, konulursa da spastisitenin
artma tehlikesi vardır. Onun için ayak nötr pozisyonlanmalıdır.
Yatak içi pozisyonda, hasta tarafa yatırmak tercih edilir çünkü:
1. Tonusu normalleştirir.
2. Spastisiteyi inhibe eder.
15
3. Duyu inputu artar. Hasta hemiplejik tarafın farkına varır.
4. Zayıf tarafa ağırlık vermek hastanın korkusunu azaltır. ( Otman, Karaduman, 2010,16-64).
Bizim vakamız ortaserebral arter ( parietal lob) sağ hemisfer olduğu için sağ ve sol
hemiplejileri ayıran birkaç özelliğe de değinilmiştir.
Sol Hemipleji‘de;
  Vücut imajı bozulur.
  Vizüel algılama bozulur.
  Hemiplejik tarafı unutma vardır.
  Giyinme apraksisi görülür.
  İyi konuşma yeteneği vardır; ancak algılama fonksiyonunun azalması bunu
maskeler.
Sağ Hemipleji’de;
  Afazi görülür.
  Vizüel algılama sağlamdır.
  Spatial duyu sağlamdır.
  Göstererek ve işaretle egzersiz yapmak daha faydalıdır.
  Kendi kendine bakımda daha erken bağımsızlık kazanır. ( Otman, Karaduman,
2010,16-64).
HEMİPLEJİDE BRUNNSTROM
YÖNTEMİ
Amaç: Hastanın mevcut fonksiyonel seviyesini belirleyerek, o noktadan tedaviye
başlamaktır. Refleks eğitimle birlikte, kas fonksiyonunu ilerletmektir. Öncelikle patolojik
reflesklerden faydalanarak, motor sinerjiler oluşturulur, daha sonra ise bunlar parçalanarak
normal hareket açığa çıkartılır.Duysal uyarılar için sıvazlama ve darbeleme
kullanılır.nDirenç her iki taraftada hareket elde etmek amaçlı kullanılır.
Bu teknikte 4 aşamadan bahsedilir.
16
1. Refleks düzeyde majör sinerjiler elde edilir.
2. Sinerjilerin istemli kontrolü yerleştirilir.
3. Yerleştirilen sinerji parçalanır.
4. İstemli fonksiyon elde edilir. ( Otman, Karaduman, 2010,16-64).
TEMEL PRENSİPLER
  Brunnstrom yöntemi ile hemipleji tedavisi iyileşme sürecinin her aşamasında,
hasta için uygun motor paternlerin kullanımı esasına dayanır .
  Sinerjiler, refleksler ve diğer anormal hareket paternleri, normal istemli
hareket elde edilinceye kadar yöntemin bir parçasıdır .
  Sinerjiler, sağlıklı insan tarafından da kullanılır.Fakat istenildiğinde
parçalanabilir .
  Hemiplejik hastada bu yoktur . Önce sinerjiler yerleştirilir, istemli bir şekilde
yapılmaya başlandığında kolaydan daha karmaşık hareketlere doğru ilerlenerek
parçalanır .
  Hareketi açığa çıkartmak için; refleks, bileşik reaksiyonlar ve pozisyonlamadan
faydalanılır .
  Hareket açığa çıktıkça, refleks aktivite inhibe edilerek, normal ve fonksiyonel
hareketler yerleştirilmeye çalışılır .
  Normal motor gelişim eğrisini izlemez.
  Başlangıçta spastisiteyi açığa çıkartıp, sonra inhibe eder .
  Asimetrik çalışır .
  Elde biraz daha fazla yoğunlaşır .
  Öncelikle distal segmentlerle ilgilenir. ( Otman, Karaduman, 2010,16-64).
EKSTREMİTE SİNERJİLERİ
17
ÜST EKSTREMİTE SİNERJİLERİ
Fleksör Sinerji
1. Dirsekte dar açılı fleksiyon
2. Ön kolda tam supinasyon
3. Omuzda 90°abduksiyon
4. Omuzda dış rotasyon
5. Omuzda retraksiyonveya elevasyon( Otman, Karaduman, 2010,16-64).
Ekstansör Sinerji
1. Dirsekte tam ekstansyion
2. Önkolda tam pronasyon
3. Kolun gövde önünde adduksiyonu
4. Omuzda iç rotasyon
5. Omuzda biraz protraksiyon( Otman, Karaduman, 2010,16-64).
ALT EKSTREMİTE SİNERJİLERİ
Fleksör Sinerji
1. Ayak parmaklarında ekstansiyon
2. Ayak bileğinde dorsifleksiyon ve inervasyon
3. Dizde 90˚ yaklaşan fleksiyon
18
4. Kalça fleksiyonu
5. Kalçada abduksiyon ve dış rotasyon( Otman, Karaduman, 2010,16-64).
Ekstensör Sinerji
1. Ayak parmalarında fleksiyon(bazen başparmakta ext)
2. Ayak bileğinde plantar fleksiyonve inversiyon
3. Dizde ekstansion
4. Kalçada extansiyon
5. Kalçada adduksiyon ve internalrotasyon( Otman, Karaduman, 2010,16-64).
Sinerji Eğitimleri Sırasında Kullanılan Refleksler
  STBR (simetrik  boyun tonik refleksi): Boyun fleksiyonu ile kollarda fleksiyon
bacaklarda extansiyon; boyun extansiyonu ile kollarda extansiyon, bacaklarda
fleksiyon görülür .
  ATBR (asimetrik boyun tonik refleksi): Baş rotasyonu ile “çene” tarafındaki
extremitede extansiyon; “oksiput” tarafındaki extremitede fleksiyon görülür .
  TLR (tonik labirent refleksi): Baş ve gövdenin boşluktaki pozisyonu ile
ilgilidir . Yüzüstü duruşta fleksör , sırtüstü duruşta ise maksimum ekstansiyon
tonusu artışı vardır .
  TLUR: (tonik lumbal refleksi): Vücut üst kısmının pelvise göre pozisyon
değiştirmesi ile ortaya çıkar. Gövdenin sağa rotasyonu sağ kolun flek ve sağ
bacağın ext ‘nu; gövdenin sola rot. ise sağ kolun ext ve sağ bacağın flek ile
sonuçlanır .
19
  Aynavari akis hareketi ve Resirokal inhibisyon: Vücudun diğer kısımlarındaki
zorlu ve istemli çabanın, hemiplejik tarafta, refleks kontraksiyon ya da
istemsiz hareket yol açmasıdır . Genelde spastik hastalarda görülür . Hapşırma,
öksürme ve esneme durumunda da birleşik reaksiyonlar açığa çıkabilir
   Homolateral extremite sinkinezisi: Hasta taraf ekstremitelerin aynı cins
sinerjileri birbirine bağımlılık gösterir. Alt ve üst extremite sinerjilerinin, birbiri ile
bağlantılı olması sonucu, dirence karşı yapılan üst extremite fleksör sinerjisinin,
alt extremitede de fleksör sinerjiyi kolaylaştırmasıdır. Aynı yayılım alt
extremiteden, üst extremiteye de olur.
   Raimiste fenomeni: Sağlam taraf extremiteabduksiyonuna verilen direnç, hasta
tarafta ABD, sağlam taraf adduksiyonuna verilen direnç, hasta tarafta ADD ile
sonuçlanır. Sağlıklı insanlarda da görülebilir, fakat bu kontrol altındadır .
   Sougues fenomeni: Hemiplejiklerde hasta kolun elevasyonu, el parmaklarında
otomatik ekstansiyona yol açar. Her hemiplejide görülmez. (Algun, 2014, 416)
MOTOR İYİLEŞME SÜRECİ
Genelde iyileşme, proximalden distale doğru olur. Genellikle Üst extremitede FLEKSÖR
sinerji, EXTANSÖR sinerjiden önce açığa çıkar. Kontrollü hareketlerden önce, refleks
hareketler; izole ve seçilmiş hareketlerden önce de kaba hareketler ortaya çıkar. Duyu algı
bozukluğu, kognitif problemler, motivasyon eksikliği, etkilenme durumu ve diğer tıbbi
sorunlar nedeniyle gelişme herhangi bir evrede durabilir. Bazı hastalar kol fonksiyonları
açısından iyi bir iyileşme süreci gösterirken, el bileği ve el fonksiyonlarında ciddi kayıp
görülebilir. (Otman, Karaduman, 2010,16-64).
BRUNNSTROM EVRELEME KRİTERLERİ
ÜST EKSTREMİTE
20
Birinci Devre
Hasta flask: değerlendirme için uygun değil.
İkinci Evre
Sinerjik paternlerin bazı komponentleri açığa çıkmaya başlamıştır.
Spasite açığa çıkmaya başlar; fakat çok hafif düzeydedir.
Üçüncü Evre
Sinerjiler+ spastisite. Bu evredesinerji ve komponentleri istemli olarak yapılabilir.
Hipertonusun en fazla olduğu evredir. ( (Naghdi , Ansari, 2010, 1375, 1372-1378)
Fleksör sinerji: eli kulağa götürme. Önce sağlam tarafta yaptır, kendisinden ne
istendiğini detaylı bir şekilde anlat (hareketi yaparken başka komponentler kullanıyorsa
not al) Hareket tamamlanıyorsa =tam (0, ¼, ½, ¾)
Extansör sinerji: hastanın eli ile fzt’nin hastanın dizleri arasında yer alan  eline
dokunması istenir. (Naghdi , Ansari, 2010, 1375, 1372-1378) ((Algun, 2014, 416))
Dördüncü Evre
Spastise  azalmıştır ve temel extremite sinerjilerinin dışında hareketler oluşur .
• Elin dorsalini, lumbal bölgeye yerleştirmek:
• Dirsek ekstansiyonda iken, kolu öne horizantal pozisyona getirmek.
• Dirsek 90˚ fleksiyonda ve gövdeye bitişik iken: ön kola pronasyon-supinasyon
(Algun, 2014, 416)
Beşinci Evre
Temel extremite sinerjilerinden, bağımsızlaşma vespastisede azalma görülür .
•Dirsek extansiyon ve kol pronasyonda iken, kolu yana ve horizantale doğru
kaldırmak.
21
•Dirsek extansiyonda iken, kolu 180˚ fleksiyona kaldırmak.
•Dirsek extansiyonda iken, pronasyon-supinasyon. Bu test kollar önde ve yanda iken
uygulanır .
Altıncı Evre
İzole eklem hareketleri vardır. ( Otman, Karaduman, 2010,16-64)
ALT EKSTREMİTE
Testler yatma, oturma pozisyonunda ve ayakta yapılır.
Yatma Posizyonunda
•Sinerji değerlendirilir.
•Kalça abd- add değerlendirilir.
•Raimiste fenomeni değerlendirilir.
Oturma Posizyonu
•Hastanın desteksiz, dik oturup oturmadığına bakılır .
Sinerjik patern: 3. evre
Dar açılı diz  flek-ext: 3.  evre (fizyoterapist, uyluğu kaldırmalıdır)
Ayağını sandalye altına doğru çekerek 90˚üstünde diz fleksiyonu: 4. evre
İzole dorsi fleksiyon: 4. evre
Ayak bileği eversiyonu: 5-6 evre
Ayakta Durma Posizyonunda
• Sinerjik patern: 3. evre
• Kalça extansiyonda iken, dar açılı diz flek-ext: 4. evre
22
• Kalça extansiyonda iken, izole diz flek: 5. evre
• İzole dorsi fleksiyon: 5. evre
• Kalça abduksiyonu: 5-6. evre
• Hasta yürüyorsa yürüme analizi yapılır. ( Otman, Karaduman, 2010,16-64)
Bu evreleme kriterlerine göre hastanın rehabilitasyon süreci takip edilmiş, iyileşme
sürecinin bu evreleme sıralamasına göre gidip gitmediğine bakılmıştır.
GEREÇ VE YÖNTEM
VAKA TANITIMI
Hasta Adı: Adem GÜNEYLİ
Cinsiyeti: Erkek
Doğum Tarihi: 15.07.1959
TC: 28490026898
Protolol No: 111449455
Rapor Tarihi : 26.06.2014
Tanı: Sol Hemipleji / Ortacerebral Arter Tromboli
Muayene Bulguları: Üst 3/7 ve Alt 4/7  (01.07.2014)
Araştırmamızda 56 yaşında Orta cerebral arter trombolisi sonucunda inme geçiren bir
hemipleji vakası kullanılmıştır. Vakaya uyguladığımız bir aylık rehabilitasyon öncesinde
kendisini bir ay fizik tedavi gördüğü bilinmektedir. Vakanın ve ailesinin bilinçli ve istekli
olması rehabilitasyon sürecine önemli ölçüde destek olmaktadır. Hastaya brunnstrom
evreleme kriterlerine göre 01.07.2014 tarihinde yapılan değerlendirme sonucunda
aşağıdaki bulgular gözlenmiştir.
23
Algılama ve kognitif fonksiyonlar açısından bakıldığında; stereognosis değerlendirmesinde
hastanın ayak tabanında obje tanıma ve basınç hissi konusunda yanılgı yaşadığı görüldü.
Pasif hareket hissi ise alt ekstermitede daha başarılı olmak kaydı ile proksimal eklemlerde
distale göre daha başarılıydı.
Vucüt imajı ve agnosi algısı başarılı. ( Çöp adam ve saat çizimi ).
Modifiye Ashworth Skalası  ( Spastisite Değerlendirmesi) 1+ (2) Eklem hareket açıklığının
yarıdan azı boyunca, minimal direncin izlendiği hafif kas tonusu artışı mevcut.
Üst ekstremitede Fleksör Sinerji; Omuz Kuşağı: Elevasyon ve Rettaksiyon gayet iyi Omuz
Eklemi: Fleksiyon:1/2 Dış Rotasyon ½ Abduksiyon ¾ Hiper Ekstansiyon:1/2 Fleksiyon ¾
Supinasyon ¾.
Ekstansör Sinerji: Hastanin elini dizleri arasındaki elime dokundurmasını istedim. Omuz
Kuşağı : Pectoralis Major : ¾ Dirsek Ekstansiyon: ½ Pronasyon: Tam. Motor
Değerlendirmeler sonucu üst ekstremite Brunnstrom’a göre 3. evrede olduğu görüldü.
Dirsek Fleksiyonda El bileği Ekstansiyonu sağlanamazken, dirsek ekstansiyonda el bileği
ekstansiyonu alınıyor.
Çengel ve Masif Kavrama Mevcut iken, Lateral ve Palmar tutma gözlenmedi.
Alt ekstermiteye bakıldığında hasta yatar pozisyondayken Fleksör ve Ekstansör sinerji
alındı. Oturma Pozisyonunda ise, Patern şeklinde masif kalça diz ve ayak bileği dorsi
fleksiyonu alındı. Dar açılı diz fleksiyon ve ekstansiyon mevcut. Ayağını sandalyenin
altına alarak diz fleksiyonunda 90 derceyi geçme mevcut ancak izole dorsi fleksiyon
alınamadı. Hasta alt ekstremite bakımından brunnstrom’a göre, 4. evrede olduğuna kanaat
getirildi. Ayakta Kalça ekstansiyondayken izole diz fleksiyon ve ekstansiyonu mevcuttu.
Kalça ekstansiyonda izole diz fleksiyonu eser miktardaydı.
Bu değerlendirmeler doğrultusunda hastaya 1 ay süresince brunnstrom yöntemine göre 1
ay boyunca haftada 6 gün olmak kaydı ile rehabilitasyon programı uygulanmıştır.
Değerlendirmeler sırasında gonyometre, MAS, Fonksiyonel bağımsızlık ölçeği ve kas testi
ölçüm kriterleri kullanılmıştır.
24
Fonksiyonel Bağımsızlık Skalası(WeeFIM)
Fonksiyonel değerlendirme yapmak için kullanılır.
Kendine Bakım: Yemek yeme, el-yüz yıkama ve diş fırçalama, banyo yapma, vücudun üst
kısmını giyinme, vücudun alt kısmını giyinme, tuvalet yapma
Sifinkter kontrolü: Mesane alışkanlığı, barsak alışkanlığı
Transferler: İskemle ve tekerlekli iskemle, tuvalet, küvet ve duş
Hareket: Yürüme ve emekleme, merdiven inme ve çıkma
25
İletişim: Anlama, ifade etme
Sosyal durum: Sosyal ilişkiler, problem çözme, hafıza
Seviyeleri:
Yardımsız: 7= Tam olarak bağımsız
6= Modifiye bağımsız
Yardımlı: 5= Gözetim gerektiriyor
4= Minimal yardım(%75 ini yapıyor)
3= Orta derecede yardım(%50 sini yapıyor)
2= Maksimal yardım(%25 ini yapıyor)
1= Tam yardım(%25 inden azını yapıyor)
Modifiye Ashworth Skalası (MAS)
0. (0) Tonus artışı yok
1. (1) Hareket açıklığının sonunda yakalama ve gevşeme veya minimal bir direnç ile
karakterize hafif tonus artışı mevcut
1+ (2) Eklem hareket açıklığının yarıdan azı boyunca, minimal direncin izlendiği hafif
kastonusu artışı mevcut
2. (3)Kas tonusu tüm eklem hareket açıklığı boyunca ve daha fazla artmış, fakat eklemler
kolayca hareket ettirilebiliyor
3. (4) Pasif hareketi zorlaştıran belirgin tonus artışı mevcuttur
4. (5) Etkilenen kısımlar fleksiyon ve ekstansiyonda rijittir.
FİZYOTERAPİ PROGRAMI
26
Hastaya uygulanan rehabilitasyon süreci, hastanın brunnstrom evrelerine göre yine
brunnstrom tarafından düzenlenmiş olan evrelere özel rehabilitasyon programıdır. Bu
doğrultuda verilen fizyoterapi rehabilitasyon programı aşağıdaki gibidir.
Motor Değerlendirmeler sonucu hastanın üst ekstremitede Brunnstrom’a göre 3. evrede
olduğu görüldü. 30 seans boyunca hastaya Fleksör ve Ektansör sinerji, Elin Lumbal
Bölgeye yerleştirilmesi, Kolun 90 derece fleksiyonu, Dirsek Fleksiyonda Pronasyon ve
Supinasyon çalıştırıldı.
Brunnstrom’e göre alt ekstremitede 4. evrede olan hastamıza
Bu nedenle hastaya 4. evre eğitimi olan,
1.  İzole Dorsi Fleksiyon
2.  Yan yatışda Abduksiyon
3.  90 derece üstünde diz fleksiyonu
İle 5. devre eğitimi olan,
1.  Oturma yüksekliği arttırılarak dorsi fleksiyon,
2.  Yüzükoyun pozisyonda dorsifleksiyon
3.  Ayakta Bilateral ve ünilateral abduksiyon eğitimi,
4.  Oturma poziyonunda eversiyon,
5.  Paralel Barda diz stabilizasyonu
6.  Dizler Fleksiyonda yürüme,
7.  Pedal çevirme
8.  Yürüme eğitiminde engeller koyma, yan ve düz yürüme merdiven çıkma
egzersizleri yapıldı.
Bu egzersizlerin dışında günlük olarak hastaya;
27
20dk compex uygulanmış bu sırada, Compex ile birlikte ILC (ıterativ learning control)
yöntemi hasta ile birlikte kullanılmıştır.
Rehabilitasyon sürecinin komponentleri Brunnstrom egzersizleri, ES ve ILC şeklindedir.
Aile eğitimi ve ev rehabilitasyonu üzerinde de durulmuş rehabilitasyon sürecine dahil
edilmiştir.
Yukarıdaki rehabilitasyon programı 1 ay boyunca toplamda 24 seans olmak üzere
uygulanmıştır.
BULGULAR
01.07.2014 tarihinde yapılan ilk değerlendirmede Algılama ve kognitif fonksiyonlar
açısından bakıldığında; stereognosis değerlendirmesinde hastanın ayak tabanında obje
tanıma ve basınç hissi konusunda yanılgı yaşadığı görüldü. Pasif hareket hissi ise alt
ekstermitede daha başarılı olmak kaydı ile proksimal eklemlerde distale göre daha
başarılıydı. Vucüt imajı ve agnosi algısı başarılı. ( Çöp adam ve saat çizimi ).
Modifiye Ashworth Skalası ( Spastisite Değerlendirmesi) 1+ (2) Eklem hareket
açıklığının yarıdan azı boyunca, minimal direncin izlendiği hafif kas tonusu artışı mevcut.
Üst ekstremitede Fleksör Sinerji; Omuz Kuşağı: Elevasyon ve Rettaksiyon gayet iyi Omuz
Eklemi: Fleksiyon:1/2 Dış Rotasyon ½ Abduksiyon ¾ Hiper Ekstansiyon:1/2 Fleksiyon ¾
Supinasyon ¾. Ekstansör Sinerji: Hastanin elini dizleri arasındaki elime dokundurmasını
istedim. Omuz Kuşağı : Pectoralis Major : ¾ Dirsek Ekstansiyon: ½ Pronasyon: Tam.
Motor Değerlendirmeler sonucu Hastanın Brunnstrom’a göre 3. evrede olduğu görüldü.
Alt ekstermiteye bakıldığında hasta yatar pozisyondayken Fleksör ve Ekstansör sinerji
alındı. Oturma Pozisyonunda ise, Patern şeklinde masif kalça diz ve ayak bileği dorsi
fleksiyonu alındı. Dar açılı diz fleksiyon ve ekstansiyon mevcut. Ayağını sandalyenin
altına alarak diz fleksiyonunda 90 derceyi geçme mevcut ancak izole Dorsi fleksiyon
alınamadı. Hasta alt ekstremite bakımından brunnstrom’a göre, 4. evrede olduğuna kanaat
getirildi. Ayakta Kalça ekstansiyondayken izole diz fleksiyon ve ekstansiyonu mevcuttu.
Kalça ekstansiyonda izole diz fleksiyonu eser miktardaydı.
28
Vakamız Brunnstrom evreleme kriterlerine göre 01.08.2014 tarihinde ikinci kez
değerlendirilmiştir. Bu değerlendirmeler sonucunda;
  Modifiye Ashworth Skalası ( Spastisite Değerlendirmesi)
MAS: 1 Hareket açıklığının sonunda yakalama ve gevşeme veya minimal bir direnç ile
karakterize hafif tonus artışı mevcut
  Pasif Hareket Hissi , Parmak Tanıma ve ayak tabanı cisim tanıma gayet iyi.
Üst ektremitede yapılan değerlendirmede;
  Fleksör ve Ekstensör Sinerji Tam,
  Köprü Egzersizleri Başarılı
  El Lumbal Bölgeye yerleşiyor.
  Kol 90 derece fleksiyona kaldırılıyor.
  Dirsek Fleksiyonda Pronasyonda zorlanan hasta supinasyonu daha rahat yapıyor.
  Dirsek fleksiyonda ve ekstansiyonda el bileği ekstansiyona gelip durumnu
koruyabiliyor.
  Yumruk kapalı iken el bileği fleksiyon ve ekstansiyonun biraz daha çılışılması
gerekiyor.
Bu bilgiler ışığında hastanın üst ekstermitede 4. evrede olduğu tespit edilmiş 1 aylık
rehabilitasyon sürecinin sonucunda yukarıdaki gelişmeler olmuş hasta bir seviye atlamıştır.
Hastanın İnme sonrası 3. ayında olduğu göz ününde bulundurulursa, en iyi gelişmenin
olduğu aylar olduğu görülebilir. Bilindiği üzere ilk 3 ay hemipleji rehabilitasyonu için en
önemli ve en verimli dönemdir. (Algun, 2014, 416)
Hastaya verilen bireysel egzersizlerin ve aileinin evde egzersizleri kontrol etmesi hasta
gelişiminde etkili olmuştur. (Hayward, 2014, 28(2) 107-117)
Mental pratik yapılması hastaya tembihlenmiş ve özellikle üst ekstremitede dönüşleri
alınmıştır.(Hayward, 2014, 28(2) 107-117)
29
Alt ekstremitede yapılan değerlendirmede;
  Oturur Pozisyonda
İzole dorsi fleksiyon alındı.
  Ayakta;
Kalça ekstansiyonda izole diz fleksiyonu yapabiliyor.
Kalça ekstansiyonda izole dorsi fleksiyon yapılıyor ancak biraz daha çalışılması gerekli
Bu gelişmeler üzerine hasta ile ağırlık aktarma, diz stabilizasyonu, tek ayak üzerinde vücut
ağırlığını taşıma diz kitleme, merdiven inip çıkma ve bisiklet egzersizlerine devam edildi.
Bir aylık rehabilitasyon sonrasında hastanın alt ekstremitede brunnstrom evreleme
kriterlerine göre 1 evre atladığı gözlenmiştir.
Paralel bar egzersizlerinde başarı oranı ve adım uzunluğu artmış. Ambulasyonda ilerleme
kayıt edilmiştir.
Fonksiyonel Bağımsızlık Skalası(WeeFIM)’na göre:
01.07.2014  01.08.2014  Artış
Yemek yeme   7  7  0
El-yüz yıkama/diş fırçalama  7  7  0
Banyo yapma  4  5  1
Vücudun üstünü giyme  4  5  1
Vücudun altını giyme  3  4  1
Tuvalet yapma  3  4  1
Mesane alışkanlığı   7  7  0
Barsak alışkanlığı  7  7  0
İskemle/tekerlekli iskemle
transferi
4  5  1
Tuvalet transferi  4  5  1
30
Küvet/duş transferi  4  5  1
Yürüme/emekleme  4  5  1
Merdiven inip-çıkma  3  4  1
Anlama   7  7  0
İfade etme  7  7  0
Sosyal ilişkiler  7  7  0
Problem çözme  7  7  0
Hafıza   7  7  0
TOPLAM  96  105  9
(Tablo:1)
Fonksiyonel bağımsızlık skalası FİM ile 1 aylık farklar ile yapılan ölçümlerde toplamda 9
puanlık bir gelişim saptanmıştır.
TARTIŞMA
“İnme toplumda önde gelen sağlık problemlerinden birisi olup yaşamı tehdit eden esık
nörolojik hastalıktır ve morbidite açısından birinci sırada yer alır.”(Gümüşok, 2013, 16:88-95). Bu bilgiler ışığında bakıldığında erken ve yoğun rehabilitasyonu son derece önem
taşımaktadır.
“İnmeli hastalarda nörolojik iyileşmenin büyük bir kısmı ilk 1-3 ay içinde olmaktadır; bazı
çalışmalarda iyileşmenin daha yavaş olarak 6 aya kadar devam ettiği, %5 hastada 12 aya
kadar ölçülebilir iyileşme olduğu bilinmektedir”(Gündüz, 2006, B30-B33). Çalışmada
kullanılan vakamızın, brunnstrom rehabilitasyonunu inmeden sonraki 3. ayında alması
rehabilitasyon sürecine katkı sağlamıştır. Maksat brunnstrom rehabilitasyon sürecinin bir
aylık rehabilitasyon süreci sonrasında üçüncü ayında olan bir hastada yine brunnstrom
evreleme kriterlerine göre ne kadar seviye kat ettiğini görmekti. İnme geçireli 2 ay olmuş
bir hasta bu sebeple güzel bir seçim olmuştur.
Hastanın ambulasyonunda da gelişmeler gözlenmiştir. “ Bazı rehabilitasyon evrelerini
tamamlamış hastalarda ambulasyon için şu faktörlerin varlığı gereklidir.
  Hastanın talimatları izleyebilmesi.
31
  Desteksiz oturabilmesi, ayakta durma dengesini sağlaması
  Kalça ve diz fleksörlerinde ve ayak bileğinde kontraktür olmaması
  Etkilenmiş tarafta kalça, diz ve ayak bileğini stabilize etmek için yeterli motor
fonksiyon.
  Etkilnemiş alt ekstremitede pozisyon duyusu”(Eyigör,2005, Cilt:3,Sayı1).
Vakamızın ambulasyonda gelişim göstermesi ve başarılı olması yukarıda belirtilen
kriterlere rehabilitasyon süreci içerisinde sahip olmasına bağlanabilir.
Rehabilitasyon sürecinde Brunnstrom egzersizleri ile birlikte kullanılan, FES ve ILC
koordineli tedavisinin vakanın gelişiminde katkı sağlamıştır. “FES özellikle üst
ekstremitede büyük ve küçük kas gruplarının hareketlerini kolaylaştırdığı izole eklem
hareketlerine istemli geçişi hızlandırdığı bilinmektedir”(Meadmore, 2014, 2-10, 11-105).
Üst ekstremitede yapılan bir aylık bunnstrom rehabilitasyonu fleksör ve ekstensör
sinerjinin tam yapılmazken tam ve istemli hale gelmesiyle son bulmuştur. Dirsek
fleksiyonda el bileği ekstansiyonu alınmazken, bir aylık rehabilitasyon sonrasında hastanın
dirsek fleksiyondayken dahi el bileği ekstansiyonu yani stabilizasyonu sağlanmıştır.
Hasta tarafta masif ve çengel kavrama ölçümüyle başlanan rehabilitasyon süreci sonrasında
lateral ve palmar kavrama gözlenmiştir.
Köprü egzersizlerinde olumlu dönütler alındı. Temel ekstremite sinerjilerinde istemli
hareketler ortaya çıkarıldı bunda FES ve ILC koordineli çalışmanın büyük faydası görüldü.
Brunnstrom evreleme kriterlerine göre 3 evrede ele alınan hasta, 4. evre hareketleri olan
elin lumbal bölgeye çekilmesi hareketini rehabilitasyon süreci sonrası başarılı bir şekilde
yapmıştır. Yine buradaki gelişim brunnstrom evreleme kriterlerinin gelişim sıralaması
doğrultusunda olmuştur. Kol 90 derece fleksiyona kaldıramayan hastamız rehabilitasyon
süreci sonrasın kolu 90 fleksiyona kaldırabildi. Bu da yine fırçalama ve darbelemeler ile
fleksör ve ekstansör sinerjinin parçalanmış ile sağlanmış. Uzatma ve kısaltma
kontraksiyonları kullanılmışıtır(Naghdi, 2010, 24(11):1372-1378).
Dirsek fleksiyondayken pronasyon ve supinasyon çalıştrılan hasta supinasyonda başarılı
ancak pronasyonu yapmadı. Fleksör sinerji komponentinin ekstrensör sinerji komponentine
baskın gelmesi dirsek fleksiyondayken pronasyonu engellemiştir.
32
Yumruk kapalı ilen ekstansiyon ve fleksiyon çalışılmış ancak yine istenen seviyeye
gelinememiştir.
Üst ekstremitede 3. seviyedeyken brunnstrom ekolüne göre rehabilitasyon programına
başlanan hasta bir aylık rehabilitasyon süreci sonrasında 4. evrede rehabilitasyon
sürecinden çıkmıştır. Üst ekstremitede görülen gelişim brunnstroum gelişim sıralamasına
uygun seyir etmiştir. (Naghdi, 2010, 24(11):1372-1378).
Alt ekstremitede bir aylık sürece bakıldığında, hastanın ilk değerlendirmesinde hastanın
brunnstrom evreleme kriterlerine göre 4. Seviyede olduğu ancak oturur pozisyonda izle
dorsi fleksiyonu yapamıyordu. Atakta yapılan değerlendirmelerde ise izole diz fileksiyonu
da eser miktardaydı. Bu bilgiler ışığında hastaya 5. Evre eğitimi uygulanmıştır. Bir aylık
rehabailitasyon sonrasında oturu pozisyonda izole dorsi fleksiyon istemli olrak alında. Bu
gelişmin sağlanmasında kalsa fleksiyonun engellenerek güç yayılımı olması, fırçalama ve
darbaleme ( tibialis anterior) ile uzatma ve kısaltma kontraksiyonları kullanılmışıtır.
Ayakta yapılan değerlendirmelerde kalça ekstansiyonda izole diz fleksiyonu alınmış, ancak
tüm çalışmalara rağmen izole dorsi feleksiyon kalça ekstansiyondayken direnç alıcak
şekilde yapılamamıştır. Kas testi 3+ ancak alınabilmiştir.
Görüldüğü gibi 1 aylık rehabilitasyon süreci sonrasında hastanın brunnstrom evrleme
kriterlerinin 5. Evresinde yer alan ölçütleri taşıdığı dolayısıyla bir evre atladığı tespit
edilmiştir(Naghdi, 2010, 24(11):1372-1378).
Tüm bu rehabilitasyon sürecinde hastaya verilen bireysel egzersizlerin düzenli olarak
uygulanması ve bu egzersizleri yaparken mental pratik yapmasının katkısı olduğu
saptanmıştır. Tek başına yapılan egzersiz programının sinir jenerasyonunda etkili olduğu
bilinmektedir(Hayward, 2013 Vol(28)2 107-117).
Modifiye Asworth skalasına göre yapılan il değerlendirmede, 1+ (2) Eklem hareket
açıklığının yarıdan azı boyunca, minimal direncin izlendiği hafif kastonusu artışı mevcut
ikinci değerlendirmede ise i rehabilitasyon sürecinin sonunda yapılmıştır. 1  Hareket
açıklığının sonunda yakalama ve gevşeme veya minimal bir direnç ile karakterize hafif
tonus artışı mevcut olarak saptanmıştır. Kas tonusunun stabilizasyonda önemli rol oynadığı
bilinmektedir. İzole hareketlerin ortaya çıkmasında ise bu tonusun kırılması ve istemli kas
33
kontraksiyonu gereklidir. Hasta bu doğrultuda gelişim göstermiştir(Naghdi, 2010,
24(11):1372-1378).
Fonsiyonel bağımsılık sklasına göre yapılan değerlendirmelerde ise tablo 1’e bakılırsa,
1.  Banyo yapma
2.  Vücudun üstünü giyme
3.  Vücudun altını giyme
4.  Tuvalet yapma
5.  İskemle/tekerlekli iskemle transferi
6.  Tuvalet transferi
7.  Küvet/duş transferi
8.  Yürüme/emekleme
9.  Merdiven inip-çıkma
Olmak üzere 9 alanda kendisini birer seviye geliştirdiği kendine bakım aktivitelerinin artışı
da günlük yaşam aktivitelerine katılımı da artırmış ve hastamız bireysel hareket seviyesini
artırmış bu da bir aylık brunnstrom rehabilitasyonunda bir evre atlamasına katkı
sağlamıştır.
“İnsanların beslenme, giyinme, hijyen başta olmak üzere kendine bakım aktivetelerinde ve
hatta kendini yeterince ifade etmesinde, üst ekstermite ve elde yeterli kas gücü ve
koordinasyon gereklidir”(Kuzgun, 2012, 18(3)77-82). Görüldüğü gibi Fonksiyonel
bağımsızlık ölçeğinde 9 puanlık bir artış sağlanması vakanın kas gücü ve
koordinasyonunda gelişim sağlamasına bağlıdır.
Görüldüğü gibi, Brunnstrom Hemipleji rehabilitasyonu, FES + ILC uygulaması, Evde
yapılan günlük bireysel egzersiz programı birlikte uygulanmış ve bu kombinasyon
brunnstrom evre değerlendirme ölçütlerine göre değerlendirlimiştir.
34
SONUÇ
Yapılan bu vaka incelemesinde hastanın MAS’da , FIM’de ve Brunnstrom evreleme
kriterlerinde gösterdiği gelişimi ortaya çıkarmıştır. Brunnstrom ekolüne göre uygulanan
rehabilitasyon programının hastada brunnstrom gelişim sırasını izleyen bir gelişimi
sağladığı görülmüş. Vaka incelemesi klinik ortamında brunnstrom gelişim sıralamasını
doğrulamıştır.
35
KAYNAKÇA
1.  Algun C, Fizyoterapi ve Rehabilitasyon, 2014 , İstanbul, Nobel Tıp Kitapevleri, 416
2.  Eyigör S, Kirazli Y, İnme Rehabilitasyonu, Yoğun Bakım Dergisi Derneği, 2005,
Cilt:3, Sayı 1
3.   Gümüsok S, Eksioğlu E, Cakcı A. İnmeli Hastalarda Erken ve Geç Dönem
Rehabilitasyon Programının Fonksiyonel Kazanımlar Üzerine Etkisi, FTR Bil Der
2013 16: 88-95
4.  Gündüz B. İnme ve Prognozu Etkileyen Faktörler, Türk Fizyoterapi ve
Rehabilitasyon Dergisi 2006: Özel Ek B: B30-B33
5.  Hayward, KS, Barker RN, Carson RG, Brauer SG. The effect of altering a single
compenent of a rehabilitation programme on the functional recovery of stroke
patients: a systematic review and meta analysis. Clinical Rehabilitation 2014, 28(2)
107-117
6.  Kuzgun S, Özgen M, Armağan O, Taşcıoğlu F, Baydemir C. İnme Rehabilitasyon
Programı ile kombine edilen ayna tedavisinin motor ve fonksiyonel iyileşme üzerine
etkinliğinin araştırılması, Türk Beyin Damar Hastalıkları Dergisi 2012, 18(3): 77-82
7.  Meadmore KL, Exell AT, Hallewell E, Hughes AM, Freeman CT, Kutlu M, Benson
V, Rpgers E, Burridge JH. The appllication of precisely controlled functional
electrical stimulation to the shoulder, elbow and wrist for upper limb stroke
rehabilitation: a feasibility study. Journal of NeuroEngineering and Rehabilitation
2014, 2-10, 11-105
8.  Naghdi S, Ansari NN, Mansourı K, Hasson S. A neurophysşological and clinical
syudy of brunnstrom recovery stages in the upper limb following stroke. İnforma
2010, 1375, 1372-1378
9.  Otman S, Karaduman A, Livanelioğlu A, Hemipleji Rehabilitasyonunda
Nörofizyolojik Yaklaşımlar 2010, Ankara, Alf Matbacılık, 16-64

 

 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir